ẢNH HƯỞNG CỦA HÚT SHISHA ĐẾN BỆNH ĐỘT QUỴ

ẢNH HƯỞNG CỦA HÚT SHISHA ĐẾN BỆNH ĐỘT QUỴ

Huyết khối tĩnh mạch là gì?

Huyết khối tĩnh mạch (venous thrombosis) xảy ra khi cục máu đông hình thành trong tĩnh mạch, thường ở chân (huyết khối tĩnh mạch sâu - DVT) hoặc có thể di chuyển đến phổi (thuyên tắc phổi - PE). Nếu xảy ra ở các tĩnh mạch khác, như tĩnh mạch não, nó được gọi là huyết khối tĩnh mạch não (CVT). Đây là một tình trạng nguy hiểm, có thể dẫn đến biến chứng nghiêm trọng như đột quỵ hoặc tử vong.

Hút shisha là gì?

Shisha bao gồm bình nước, thân ống, đầu đốt chứa thuốc, than để đốt, và ống hút. Khi than đốt nóng thuốc shisha (thường là thuốc lá trộn mật ong, hương liệu và glycerin), khói được tạo ra sẽ đi qua nước trong bình để làm mát, rồi người dùng hít qua ống hút. Khói shisha thường có mùi thơm (như táo, bạc hà, dâu) và cảm giác nhẹ nhàng hơn thuốc lá thông thường.

Shisha thường được hút theo nhóm, dùng chung ống hút, phổ biến ở quán cà phê hoặc lounge. Dù có hương vị dễ chịu, shisha vẫn chứa nicotine, carbon monoxide, và chất độc hại, gây nguy cơ bệnh phổi, tim mạch, ung thư, và huyết khối. Điều nguy hiểm cần phải lưu ý, một giờ hút shisha tương đương hít lượng khói gấp 100 - 200 lần so với một điếu thuốc lá.

Mối liên hệ giữa hút shisha và huyết khối tĩnh mạch?

Hút shisha làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối thông qua nhiều cơ chế.

Một giờ hút shisha tương đương hít lượng khói gấp 100 - 200 lần so với một điếu thuốc lá. Hút shisha làm tăng nguy cơ huyết khối - một trong những nguyên nhân dẫn đến đột quỵ ngày càng trẻ hóa.

* Tăng khả năng đông máu

Khói shisha chứa nicotine và carbon monoxide (CO). Nicotine kích thích giải phóng các yếu tố đông máu, làm máu dễ đông hơn (trạng thái tăng đông). CO làm giảm oxy trong máu, gây stress cho hệ tuần hoàn và thúc đẩy hình thành cục máu đông.

Một buổi hút shisha (khoảng 1 giờ) khiến người dùng hít lượng CO gấp 9 lần và nicotine gấp 1,7 lần so với một điếu thuốc lá, theo nghiên cứu từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

* Tổn thương mạch máu

Các chất độc trong khói shisha, như kim loại nặng (chì, cadmium) và hợp chất hữu cơ độc hại, gây viêm và tổn thương nội mạc tĩnh mạch. Thành mạch bị tổn thương là nơi lý tưởng để cục máu đông bám vào và phát triển.

* Ứ trệ dòng máu

Hút shisha thường diễn ra trong thời gian dài và ở tư thế ngồi, ít vận động. Điều này làm chậm lưu thông máu, đặc biệt ở tĩnh mạch chân, tạo điều kiện cho huyết khối hình thành. Đây là yếu tố quan trọng trong “tam giác Virchow” (tăng đông, tổn thương mạch, ứ trệ máu).

* Nguy cơ hút shisha so với thuốc lá

So với thuốc lá thông thường, shisha gây nguy cơ cao hơn do lượng khói hít vào nhiều hơn (gấp 100 - 200 lần/buổi). Điều này làm tăng mức độ phơi nhiễm với các chất độc, khiến nguy cơ huyết khối tĩnh mạch trở nên nghiêm trọng hơn.

Bệnh viện Nhân dân 115, trong năm 2024, đã tiếp nhận hơn 17.000 ca đột quỵ. Trong đó, đột quỵ ở người trẻ chiếm khoảng 10%. Ảnh tư liệu

WHO và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) đã cảnh báo shisha gây hại cho hệ tim mạch tương tự hoặc hơn thuốc lá, bao gồm nguy cơ huyết khối.

Nguy cơ huyết khối tĩnh mạch ở người hút shisha tăng cao hơn nếu có các yếu tố kết hợp:

• Ngồi lâu: Thói quen hút shisha kéo dài làm tăng ứ trệ máu.

• Béo phì: Áp lực lên tĩnh mạch tăng, dễ hình thành huyết khối.

• Thuốc tránh thai hoặc hormone: Làm tăng khả năng đông máu.

Nguyễn Thu Huyền